Alevi Ansiklopedisi

Alfabetik Dizin

Kültür ve Günlük Hayat

Toplum ve Kurumlar

Kollektif Hafıza ve Sözlü Kültür

Ritüeller, Kozmolojiler ve Semboller

Göç ve Diaspora

Toplumsal Cinsiyet

Mekân

Sanat ve Maddi Kültür

Medya ve Ekonomi

Tarihsel Olaylar

Tarihsel Figürler

Temel Kavramlar

ÖNE ÇIKANLAR

Alevilikte Analık Kurumu

Alevi inanç sistemi içerisinde analık kurumu, geleneksel ve toplumsal yapının önemli bileşenlerinden biri olarak varlık göstermektedir. Analık kurumu, inançsal ve kültürel pratiklerin aktarımında ve özellikle...

Adem / Adam

Adem ya da Adam, Raa Haqi yaratılış anlatılarında ilk insan, insanlığın atası ve Cebrail’in musahibi olarak konumlandırılan figürdür. Bu anlatıya göre Adem’in yaratılışı yalnızca insanın...

Zahir & Batın

Bu madde, Dersim Aleviliği (Raa Haqi) kozmolojisini Zahir - Na Dina (Neq Dina/Wa Dünya - bu dünya) ile Batın - A Dina (Heq Dina/Axiret/A Dina/Haq...

Kirvelik (1)

Kirvelik, Dersim Aleviliği (Raa Haqi) bağlamında yalnızca sünnet töreni etrafında şekillenen sembolik bir akrabalık biçimi olmayıp, kutsal anlamlarla örülü, güçlü ahlaki yükümlülükler üreten ve toplumsal...

Tevhidler ve Münacatlar Üzerine Genel Bir İnceleme

Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı, İslâmiyet’in kabulüyle birlikte şekillenen, yüzyıllar boyunca hem ibadet hem de estetik bir ifade aracı görevi gören köklü bir gelenektir. İslâm dininin zaman...

Kadıncık Ana

Kadıncık Ana, Alevi-Bektaşi-Kızılbaş inançlarında özellikle Hacı Bektaş Veli ile ilişkilendirilen, başta 15. yüzyılda kaleme alınan Hacı Bektaş Veli Velayetnamesi olmak üzere menkıbevi anlatılar, sınırlı tarihsel...

Ağuiçen/Ağuçan

Anadolu’daki en tanınmış Alevi ocaklarından biridir. İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’yu içine alan geniş coğrafi yayılımı ve özellikle Dersim bölgesinde mürşit ocağı olarak kabul edilmesiyle...

Roman Aleviler

Rom, Dom, Lom, Demirci gibi farklı etno-kültürel özelliklere sahip olan gruplar maruz kaldıkları damgalama pratiklerinin etkisini azaltmak için büyük oranda Roman kavramını kullanır. Bu nedenle...

Dersim - Jiar u Diyar (Kutsal Coğrafya)

Bu madde, Dersim’in, Raa Haqi toplulukları açısından taşıdığı anlamı kavrayabilmek için, bölgeye dair bugüne dek dışarıdan üretilmiş bilgilerin eleştirel bir gözle yeniden değerlendirmesini yapmayı önermektedir....

Kızılbaş

Kızılbaş hareketi, 15. yüzyıl Anadolu’sunda Safevî tarikatının dönüşümü ve çeşitli Sufi, derviş ve mesiyanik akımların birleşmesiyle ortaya çıkmıştır. Yeni ortaya çıkarılan yazılı kaynaklara dayanan son...

Alevi Çalışmaları: Alanın Gelişimine Kısa Bir Bakış

Bu metin, 19. yüzyıl ortalarından itibaren kronolojik sırayla Alevi Çalışmaları alanına yapılmış en önemli katkıları içeren açıklamalı bir bibliyografya sunmaktadır. Aleviliğe bir din olarak (olumlu)...

Hızır / Xızır

Alevilikte Hızır (Xızır), birçok mitin, ritüelin, deyişin, kutsal mekânın ve yaşantının etrafında döndüğü anlamlı ve merkezi bir figürdür. Bu figür, Aleviliğin maneviyatının birçok yönünü, diğer...

YOL ÖNDERLERİNİN DİLİNDEN ALEVİLİK

Baba Sedat Bican

Alevilikte Dem Almak, Sakilik, Cem Ritüelinde Dem Almak, Sosyal Hayatta Dem - Baba Sedat Bican

Baba Sedat Bican bu videoda Alevi-Bektaşi geleneğinde “dem almak” konusunu ele almaktadır. Alevilere yönelik ayrımcı söylemlerde sıkça kullanılan “Aleviler cemlerde içki içer” şeklindeki dışlayıcı ve...

Pir Hüseyin Bildik

Naci ve Naciye, Aydınlanmış Topluluk, Işık Topluluğu

Bu videoda Pir Hüseyin Bildik, Alevi yaratılış anlatısının temel taşlarından “Gurûh-ı Nâci” ve “Gurûh-ı Nâciye” kavramlarını derinlikli bir biçimde ele alıyor. “Işık Topluluğu”, “Bilgi Topluluğu”...

Ana Narin Gülçiçeği

Canların Cinsiyeti

Bu ilgi çekici videoda Ana Narin Gülçiçeği, “İkrar”, “Musahiplik” ve özellikle “Canların Cinsiyeti” meselesi etrafında şekillenen güncel tartışmaları ele alıyor. Genç kuşaklar arasında giderek daha...

Pir Rıza Yağmur

Derviş Cemal Ocağı, İsyanlar, Babailer, Ocak Örgütlenmesi

Bu videoda Pir Rıza Yağmur, Derviş Cemal Ocağı’nın tarihsel kökenlerini ve Alevi inanç tarihindeki yerini kapsamlı biçimde ele almaktadır. Ocağın başlangıcı, Seyit Cemal Sultan’a ve...

Pir Haydar Buğa

Dersim Alevi Takvimi, Gağan, Hızır Orucu, Hewtemal - Kara Çarşamba, Matem Ayı

Bu videoda Pir Haydar Buğa, Dersim Aleviliği geleneğinde “Alevi takvimi” olarak adlandırılan ve farklı Alevi topluluklarında coğrafya, dil, kültürel gelenekler ve tarihsel arka planlara bağlı...

Pir Celal Fırat

Abdal Musa, Abdal Musa Cemi, Görgü Cemi, İkrar, Kurban

Bu videoda Pir Celal Fırat, Abdal Musa’nın Alevi inanç sistemindeki merkezi konumunu ve onun adına düzenlenen cem ritüellerinin taşıdığı anlamı detaylı biçimde açıklamaktadır. Abdal Musa...

Ana Cevahir Altunok

Jiare (Ziyaret), Kadın Ziyaretler & Dersim 38 Anıtı (Berlin)

Bu video, Alevi inancının temel sac ayaklarından biri olan Jiare (Ziyaret) kavramına kadın penceresinden yaklaşmaktadır. Erzincan ve Dersim coğrafyasında yer alan kadın merkezli ziyaret mekânları...

Pir Erkan Çanakçı

Deyiş & Nefes

Bu bölümde Pir Erkan Çanakçı, Alevi inanç dünyasında sözlü edebiyatın ve müziğin temel formlarına odaklanmaktadır. Özellikle nefesler, deyişler, devriyeler, Hızırnameler, nevruziyeler, şathiyeler, duvazlar, semahlar, mersiyeler,...

Pir Cemal Cenan

Ağuçan Ocağı

Bu videoda Pir Cemal Cenan, Ağuçan Ocağı’na mensup bir Ocak üyesi ve aktif bir pir olarak, yüzlerce yıldır Ocak içinde sözlü kültür yoluyla aktarılagelen anlatılardan...

Pir Haydar Buğa

Gülbenk, Deyiş, Nefes, Raa Haqi, Dersim, Kırmancki Dua

Bu videoda Pir Haydar Buğa, Alevilikte deyiş, nefes ve gülbenklerin taşıdığı merkezi önemi ayrıntılı biçimde ele almaktadır. Pir, Alevi felsefesinin etik kodlarının, kozmolojik yapısının, inanç...

Pir Hüseyin Bildik

Sır, Hakikat, Nesimi, Hallacı Mansur, Güruh-u Naciye

Bu videoda Pir Hüseyin Bildik, Alevi öğretisinin en temel ve kurucu kavramlarından biri olan “Sır”ı, Hallâc-ı Mansur ve Nesimî örnekleri üzerinden kapsamlı biçimde açıklamaktadır. “Sır”...

Ana Didar Cenan

Dersim Aleviliğinde Ocak Hanelerinin Taliplere Hizmeti ve Kadınların Rolü

Bu videoda Ana Didar Cenan, Dersim Aleviliğinde Ocak hanelerinin taliplere sunduğu hizmetleri, içeriden ve ayrıntılı bir biçimde aktarmaktadır. Ocak hanelerinin talipleri nasıl karşıladığı, kendi hanelerinde...

DUYURULAR

Gönüllü Ol

Alevi Ansiklopedisi’nin gönüllüsü olabilir, bilgi, beceri ve deneyimlerinizi bu değerli çalışmaya sunabilirsiniz. Formu doldurarak hemen bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Bağış Yap

Alevi Ansiklopedisi’ne nasıl bağış yapabileceğini öğren! Alevi Ansiklopedisi’ne yapılan maddi yardımlar, Rıza Şehri Akademisi onayı ile Alevi Ansiklopedisi’nin genel giderleri için kullanılacaktır.

Alevi Bilgi Ağı

Alevi Ansiklopedisi, kolektif emeğin gücüyle büyüyor! Bizi destekleyen kurum ve platformları keşfedin ve bu kültürel mirasın yaşatılmasına katkı sağlayın.